Vertalersavonturen: vertaalgeheugens als USP

Deze week kreeg ik voor het eerst een nieuw unique selling point (USP) te horen voor de vertaalsector: een klant wou met zijn huidige vertaalbureau blijven werken omdat die ‘hun vertaalgeheugens beheren’. Ik had al veel USP’s gehoord in mijn carrière, maar deze was nieuw voor mij. Het is te zeggen:  nieuw als argument, maar zo vanzelfsprekend als het broodmeel voor een bakker. Daarom wil ik deze USP even in een juist kader plaatsen:  elke professionele vertaler werkt met een vertaalprogramma met vertaalgeheugens (*) maar zo een vertaalgeheugen (in vakjargon ‘Translation Memory’ en daarom verder afgekort als ‘TM’) is geen stuiver waard, als er niet aan bepaalde voorwaarden wordt voldaan.
Of om met de metafoor van de bakker verder te gaan: net zoals een bakker met kennis van het vak én water aan het meel moet toevoegen én het deeg moet kneden.

Een vertaalgeheugen is maar net zo veel waard als de vertaler achter het vertaalgeheugen …

Als de vertaler die de vertaling in het vertaalgeheugen heeft ingevoerd, niet over de nodige vertaalskills beschikt en geen kennis heeft van het vakgebied, dan is het geheugen waardeloos. En dat is helaas geen zeldzaamheid: het gebeurt meer dan eens dat ik aan een vertaalbureau moet melden dat de kwaliteit van het geheugen erbarmelijk is, maar ik heb nog maar één keer de vraag gekregen het te corrigeren.
Voorbeeld van de week: in een vertaalgeheugen werd in de context van een waterbesparende douchekraan de term ‘volumeregelaar’ gebruikt in plaats van ‘debietregelaar’ (in het Duits is dat allebei ‘Volumenregler’).

volumeregelaar

Tot zover dus het ‘unieke’ aan deze USP…

…En als de revisor die de laatste fouten eruithaalt.

Een revisiefase is in mijn ogen echt cruciaal. Een geschreven tekst staat zwart op wit op papier en heeft een duidelijk communicatief doel. Als daar nog foutjes in staan, dan doet dit meteen afbreuk aan het doel, want – bewust of onbewust – gaat de lezer dit met zich meenemen. Het is niet zo dat de vertaler geen kwaliteit heeft geleverd, het is alleen dat een tweede paar ogen – dat met een frisse blik naar de tekst kijkt – meer ziet dan iemand die aan de tekst zit vastgekluisterd.

In theorie is dit waar vertaalbureaus zich onderscheiden van zelfstandige vertalers: bij een zelfstandig vertaler is revisie niet vanzelfsprekend, bij een vertaalbureau zou het dat wel moeten zijn. Maar helaas zijn er steeds minder vertaalbureaus – en steeds meer freelancevertalers – die deze proefleesronde echt serieus nemen (gisteren nog een vertaalbureau dat duidelijk aangaf dat de vertaler verantwoordelijk is voor wat naar de klant gaat, en niet zij).
Reden van deze evolutie: omdat freelancers als geen ander weten dat fouten in een TM heel snel een eigen leven kunnen gaan leiden (zie mijn blog ‘Een klein stukje maar’)…En voor vertaalbureaus kost het organiseren van een revisieronde alleen maar tijd (en dus ook geld).

Kortom: als een vertaalpartner u omverblaast met de term ‘TM’s’ of ‘vertaalgeheugens’, vergewis u er dan van dat u geen lucht koopt.

Hoe doet u dat?
Daarvoor zijn verschillende manieren. U kunt:
– in uw kennissenkring navraag doen en/of
– naar referenties vragen in uw vakgebied en/of
– om een kleine testvertaling (maximaal 300 woorden) vragen (**) en/of
– de uiteindelijke vertaling aan een moedertaalspreker (uzelf, een klant, leverancier, …) voorleggen en zijn mening vragen.

 

Belangrijk is dat u een goed gevoel hebt bij uw keuze, en dat u niet zomaar lukraak aanneemt dat het wel goed zit, want helaas is het aantal rommelaars in de vertaalwereld – zowel onder de vertaalbureaus als ook onder de freelancers – schrikbarend hoog.


(*) lees meer over de werking van vertaalgeheugens en professionele vertaalprogramma’s in mijn artikel ‘Hoe werkt een professionele vertaler in de praktijk?

(**)Niet iedereen zal ingaan op het verzoek van een gratis testvertaling maar als u uitlegt waarom, zullen maar weinig echte professionals weigeren. Voor mijn referenties, verwijs ik naar mijn website.

 

Els Peleman
Website: EP Vertalingen


Over EP Vertalingen

Ik ben Els Peleman, freelancevertaalster Frans-Duits naar het Nederlands. Omdat ik merk dat er heel wat misverstanden bestaan over vertalen en de job als zelfstandig vertaler en ondernemer in het algemeen, heb ik deze blogpagina gecreëerd. Met artikelen over het reilen en zeilen in de vertaalwereld en vertaalverhalen wil ik u wegwijs maken in mijn wereld en u laten zien wat ik allemaal voor u doe (en dat is veel meer dan alleen woordjes vertalen).

Een reactie:

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *